Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδή χιτώνα είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα του ματιού που μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε ηλικία αν και συνήθως εμφανίζεται σε μεσήλικες ή μεγαλύτερους ανθρώπους. Είναι πιθανότερο να εμφανιστεί σε υψηλούς μύωπες ή σε άτομα με ανάλογο οικογενειακό ιστορικό. Ένα πολύ δυνατό χτύπημα στο μάτι μπορεί επίσης να προκαλέσει αποκόλληση. Σπανιότερα, λόγω της κληρονομικότητας, μπορεί να παρουσιαστεί σε βρέφη και σε παιδιά. Εάν η πάθηση δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα μπορεί να οδηγήσει σε εξασθένηση της όρασης ή ακόμα και σε τύφλωση.

Ανατομία Ματιού

Ο αμφιβληστροειδής είναι ένας λεπτός, διαφανής ιστός αποτελούμενος από υπέρ-ευαίσθητα νευρικά κύτταρα. Καλύπτει το εσωτερικό τοίχωμα του ματιού όπως τοίχο.

αποκολληση αμφιβληστροειδους διαγνωση

Ο αμφιβληστροειδής λειτουργεί σαν το φιλμ της φωτογραφικής μηχανής: το φως περνάει μέσα από τον φακό του ματιού και εστιάζεται πάνω στον αμφιβληστροειδή. Τα ευαίσθητα νευροκύτταρα που βρίσκονται πάνω του είναι αυτά που παίρνουν την εικόνα και την μεταφέρουν μέσω του οπτικού νεύρου στον εγκέφαλο.

Αιτίες και συμπτώματα αποκόλλησης αμφιβηστροειδούς

Οι περισσότερες αποκολλήσεις προκαλούνται από την παρουσία ενός ή περισσοτέρων ρωγμών ή οπών στον αμφιβληστροειδή. Η φυσική γήρανση λεπταίνει και αλλοιώνει την υφή του αμφιβληστροειδή και τις περισσότερες φορές συρρικνώνει το υαλώδες, το υγρό που γεμίζει το κέντρο του ματιού, προκαλώντας φθορά και ρωγμές στον αμφιβληστροειδή.

αποκολληση αμφιβληστροειδους συμπτωματα

Το υαλώδες προσκολλάται στον αμφιβληστροειδή σε αρκετά μέρη γύρω και πίσω από το τοίχωμα του ματιού. Καθώς το υαλώδες συρρικνώνεται προκαλεί έλξεις στον αμφιβληστροειδή δημιουργώντας ρωγμές ή οπές. Παρόλο που πολλές αλλαγές του υαλώδους γίνονται φυσιολογικά με το πέρασμα του χρόνου και συνήθως δεν προκαλούν καμία ζημιά στον αμφιβληστροειδή, η υψηλή μυωπία, φλεγμονές ή τραυματισμοί μπορεί να προκαλέσουν την συρρίκνωση του υαλώδους. Στις περισσότερες των περιπτώσεων μια σημαντική αλλαγή στην σύσταση του υαλώδους προηγείται της αποκόλλησης ή της ρωγμής του αμφιβληστροειδή. Όταν υπάρχει κάποια ρωγμή στον αμφιβληστροειδή, ρευστοποιημένο υαλώδες μπορεί να περάσει ανάμεσα στον αμφιβληστροειδή και το τοίχωμα του ματιού. Αυτό διαχωρίζει (ξεκολλάει) τον αμφιβληστροειδή από το πίσω μέρος του ματιού και προκαλείται η αποκόλληση. Το μέρος του αμφιβληστροειδή που αποκόβεται δεν λειτουργεί φυσιολογικά και το μάτι βλέπει θαμπά ή και καθόλου.

Πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχουν και αποκολλήσεις αμφιβληστροειδή που οφείλονται σε άλλες παθήσεις του ματιού όπως όγκοι, φλεγμονές ή σακχαρώδης διαβήτης. Αυτές οι δευτερογενείς αποκολλήσεις δεν έχουν ρωγμές ή τρύπες στον αμφιβληστροειδή και γι’ αυτό η μόνη θεραπεία στις περιπτώσεις αυτές είναι η αντιμετώπιση της πάθησης που προκάλεσε την αποκόλληση και που ίσως επιτρέψει στον αμφιβληστροειδή να επανέλθει στην φυσιολογική του κατάσταση.

Φαινόμενα όπως μαύρα στίγματα (μυωψίες) και «αστραπές» (φωταψίες) στην όραση μεσήλικων και ηλικιωμένων ατόμων (σπάνιο σε παιδιά και νέους), παρόλο που κατά γενική ομολογία δεν σχετίζονται με σοβαρά προβλήματα, σε μερικά μάτια η ξαφνική τους εμφάνιση υποδεικνύει συρρικνώσεις και έλξεις του υαλώδους με δημιουργία ρωγμών στον αμφιβληστροειδή. Σε αυτή τη περίπτωση μια εμπεριστατωμένη οφθαλμολογική εξέταση από οφθαλμίατρο είναι απαραίτητη προκειμένου να ελεγχθεί το εσωτερικό του ματιού για να διαπιστωθεί η ύπαρξη ή όχι ρωγμών.

Η εξέταση αυτή είναι απαραίτητη να γίνει όσο ακόμα τα συμπτώματα βρίσκονται σε εξέλιξη γιατί οι ρωγμές στον αμφιβληστροειδή μπορούν να θεραπευτούν χωρίς χειρουργική επέμβαση (με laser) πριν οδηγήσουν σε αποκολλήσεις.

Πολλές αποκολλήσεις αμφιβληστροειδή ξεκινούν χωρίς να παρατηρούνται πριν φαινόμενα μυωψιών ή φωταψιών. Στις περιπτώσεις αυτές οι ασθενείς παρατηρούν κάποια αλλοίωση στην όρασή τους ή την εμφάνιση μαύρων σκιών σε κάποια σημεία. Σε προχωρημένο στάδιο της νόσου προκαλείται θάμπωση οράσεως και σταδιακή μείωση της όρασης στο ένα μάτι.

 αποκολληση αμφιβληστροειδους θεραπεια

Μερικές αποκολλήσεις συμβαίνουν ξαφνικά προκαλώντας ολική τύφλωση στο ένα μάτι. Παρόμοια ταχεία απώλεια της όρασης προκαλείται, ακόμα, από αιμορραγία στον χώρο του υαλώδους του ματιού οφειλόμενη σε ρωγμή του αμφιβληστροειδή.

Εντοπισμός και διάγνωση αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς

Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδή δεν είναι ορατή στο εξωτερικό μέρος του ματιού. Για το λόγο αυτό αν παρατηρηθούν συμπτώματα πρέπει να κανονιστεί άμεσα συνάντηση με οφθαλμίατρο. Ο οφθαλμίατρος εξετάζει τον αμφιβληστροειδή και τα εσωτερικά τμήματα του ματιού με διάφορα όργανα προσπαθώντας να εντοπίσει τις τραυματισμένες ή αδύναμες περιοχές του αμφιβληστροειδή που πρέπει να διορθωθούν με την κατάλληλη θεραπεία.

Θεραπεία αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς

Εάν ο αμφιβληστροειδής έχει σχιστεί και δεν έχει ακόμα προκληθεί η αποκόλληση μπορεί κάτι τέτοιο να αποφευχθεί με έγκαιρη θεραπεία. Από τη στιγμή που θα υπάρξει αποκόλληση του αμφιβληστροειδή αντιμετωπίζεται μόνο χειρουργικά από εξειδικευμένο χειρουργό οφθαλμίατρο.

Η επιτυχής συγκόλληση του αμφιβληστροειδή συνίσταται στην σφράγιση του, εμποδίζοντας ξανά την απομάκρυνση του από το τοίχωμα του ματιού. Υπάρχουν πολλές χειρουργικές μέθοδοι που μπορεί να εφαρμοστούν ανάλογα με το μέγεθος της αποκόλλησης και πάντα με βάση την προσωπική κρίση του χειρουργού.

  • Laser Φωτοπηξία
    Όταν βρεθούν νέες ρωγμές στον αμφιβληστροειδή με μικρή ή πιθανή αποκόλληση αυτές θεραπεύονται με ακτίνες laser. Το laser καίει τις άκρες των ρωγμών, συγκολλώνταστες, εμποδίζοντας έτσι το υγρό του ματιού να περάσει και να συσσωρευτεί κάτω από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα.
    Το laser δεν χρειάζεται χειρουργείο και συνήθως γίνεται στο ιατρείο.
  • Κρυοπηξία
    Παγώνοντας εξωτερικά το πίσω τοίχωμα του ματιού πίσω από μία ρωγμή του αμφιβληστροειδή, σχηματίζεται ουλή όπου συγκολλάει τις άκρες της παρόμοια με την χειρουργική μέθοδο laser.
    Η μέθοδος απαιτεί χειρουργείο και τοπική αναισθησία.
  • Χειρουργική Διόρθωση
    Όταν επέρχεται η αποκόλληση του αμφιβληστροειδή χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για τη διόρθωση. Οι επεμβάσεις αυτές ποικίλουν ανάλογα με την έκταση της αποκόλλησης και την ζημιά που έχει προκληθεί έχοντας όμως σαν κοινό στόχο την ώθηση του τοιχώματος του ματιού ενάντια στις ουλές του αμφιβληστροειδή, κρατώντας και τους δύο χιτώνες μαζί, μέχρι να σφραγιστεί η ρωγμή.
    Καμία φορά απαιτείται το «στράγγισμα» του υγρού που βρίσκεται πίσω από τον αμφιβληστροειδή προκειμένου να κολλήσει πάλι πίσω στο τοίχωμα του ματιού. Συχνά τοποθετείται επίδεσμος σιλικόνης ή μόσχευμα πίεσης στο εξωτερικό του ματιού για να πιέσει απαλά το πίσω τοίχωμα του ματιού προς τον αμφιβληστροειδή.
    Με όλα αυτά τα είδη επεμβάσεων, είτε με κρυοπηξία, με laser ή με διαθερμία, σκοπός είναι να δημιουργηθεί μία ουλή και να σφραγιστεί η ρωγμή του αμφιβληστροειδή.

Σε πιο περίπλοκες περιπτώσεις αποκόλλησης αμφιβληστροειδή ή σε υποτροπές, είναι απαραίτητη η χρήση της υαλοειδεκτομής. Με αυτή τη μέθοδο αφαιρούνται όλα τα μέρη του υαλώδους που προσκολλούνται στον αμφιβληστροειδή και το συρρικνωμένο υαλώδες από το μάτι. Ορισμένες φορές όταν ο αποκολλημένος αμφιβληστροειδής έχει συρρικνωθεί και ζαρώσει, ίσως χρειαστεί να ωθηθεί στο τοίχωμα του ματιού αντικαθιστώντας προσωρινά τον χώρο του υαλώδους με αέρα ή αέριο. Στο τέλος, υγρά του σώματος θα καλύψουν αυτό το κενό μόνιμα.

Πάνω απ΄ το 90% των περιπτώσεων αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς μπορούν να διορθωθούν με τις καινούργιες χειρουργικές τεχνικές αν και συνήθως χρειάζεται πάνω από μία επέμβαση για να αντιμετωπιστεί πλήρως.

Εάν η επέμβαση είναι επιτυχής, το μάτι θα διατηρήσει κάποιους βαθμούς από την όρασή του ενώ η πιθανότητα τύφλωσης θα έχει αποτραπεί. Όμως η τελική όραση που θα αποκτήσει το μάτι -περίπου μετά από 6 μήνες από την ημέρα της επέμβασης- εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Γενικά, υπάρχει μειωμένη όραση όταν η αποκόλληση υπάρχει για μεγάλο χρονικό διάστημα ή έχει αναπτυχθεί ίνωση στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδή (παραγωγική αμφιβληστροειδοπάθεις). Σχεδόν το 40% των περιστατικών αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς που έχουν θεραπευτεί με επιτυχία παρουσιάζουν τέλεια όραση.

Δυστυχώς, η συνεχής συρρίκνωση του υαλώδους λόγο ηλικίας και η ανάπτυξη ινώσεως στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδή δεν επιτρέπουν πάντα την διόρθωση όλων των περιπτώσεων αποκόλλησης. Εάν δεν επικολληθεί ο αμφιβληστροειδής το μάτι θα εξακολουθεί να χάνει την όρασή του και τελικά θα τυφλωθεί.

Με βάση την υγεία του ασθενή και το χρονικό διάστημα που θα χρειαστεί για να επικολληθεί ο αμφιβληστροειδής εξαρτάται αν αυτές οι επεμβάσεις θα πραγματοποιηθούν με τοπική ή ολική αναισθησία. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου χρειάζεται ο ασθενής με αποκόλληση αμφιβληστροειδή να υποχρεωθεί σε πλήρη ακινησία για χρονικά διαστήματα πριν ή μετά την χειρουργική επέμβαση. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις ασθενών στους οποίους απαιτείται ένεση αέρα / αερίου στο μάτι και πρέπει να έχουν το κεφάλι τους σε μία συγκεκριμένη θέση όσο το δυνατό περισσότερο για αρκετές ημέρες μετά την επέμβαση.

Γενικά, τα μόνα φάρμακα που χρειάζονται μετά την επέμβαση είναι σταγόνες για τα μάτια και αλοιφές. Περιστασιακά, δίδονται και κάποια γυαλιά ή φακοί επαφής σε περίπτωση που η όραση θέλει διόρθωση.

Ποιος μπορεί να θεραπεύσει την αποκόλληση και την ρωγμή του αμφιβληστροειδούς;

Μόνο εξειδικευμένος οφθαλμίατρος, ενημερωμένος, εκπαιδευμένος και εξουσιοδοτημένος στις αποκολλήσεις μπορεί να διαγνώσει και να θεραπεύσει την αποκόλληση και την ρωγμή του αμφιβληστροειδή.

Μια ολοκληρωμένη φροντίδα περιλαμβάνει την πραγματοποίηση όλων των απαραίτητων ιατρικών οφθαλμολογικών εξετάσεων, συνταγές διορθωτικών φακών, διάγνωση ασθενειών και ανωμαλιών των ματιών και χρήση των απαραίτητων ιατρικών και χειρουργικών διαδικασιών για την θεραπεία της πάθησης.

Είναι επίσης σημαντικό οι άνθρωποι με υψηλή μυωπία ή οικογενειακό ιστορικό αποκολλήσεων αμφιβληστροειδή να υποβάλλονται σε τακτικές οφθαλμιατρικές εξετάσεις ώστε οποιαδήποτε αλλαγή του υαλώδους ή του αμφιβληστροειδή να διαγνωστεί και πιθανή μελλοντική αποκόλληση να αποτραπεί.